Dalende reclame- en advertentie-inkomsten dwingen mediabedrijven naar eigen zeggen tot besparingsmaatregelen. We stonden reeds stil bij de werking van dit mechanisme. Tijd nu om uitgebreider in te gaan op de standpunten van de betrokkenen. Wat leeft bij journalisten, mediabedrijven, vakbonden, beroepsverenigingen en de Vlaamse Mediacommissie over de crisis in medialand? Een chronologie van de debatten.

Zowel de geschreven als audiovisuele sector wordt geteisterd door afdankingen. SBS België kondigde in oktober al maatregelen aan. VRT moet tegen 2011 71, 5 miljoen euro besparen waarbij ook het personeel moet inperken. Bij de krantenafdeling van de Mediagroep Corelio verdwijnen 60 jobs, waarvan 15 banen op de redacties van De Standaard en Het Nieuwsblad/DeGentenaar. De Persgroep Publishing beslist om 26 banen bij De Morgen te schrappen. Ook Roularta Media Group en Sanoma Magazines moeten zich schrap zetten, maar raken voorlopig niet aan het personeelsbestand. Ook de Vlaamse Media Maatschappij (VMMa), private eigenaar van televisiezenders VTM, 2BE en Jim, kondigde pas aan 28 banen te moeten elimineren in haar televisietak.

OVERLEG met Kris Peeters

De afgelopen dagen en weken werd reeds druk gedebatteerd over deze maatregelen. Terecht verontrusten ze alle partijen. Deze week stond trouwens volledig in het teken van overleg met Vlaams minister voor Media Kris Peeters (CD&V). Deze ontving op maandag 8 december de vertegenwoordigers van de mediabedrijven en zat op dinsdag 9 december rond de tafel met de vakbonden en de VVJ. Het debat kent een voorspelbare tweedeling. De economische wetmatigheden van een bedrijf moeten het afleggen tegen de bezorgdheid om kwaliteit en pluralisme van de diverse media in een democratische samenleving. Pluriformiteit en diversiteit van het medialandschap moet absoluut gegarandeerd blijven. Alle partijen zijn het met dit argument al eens. Afwachten hoe zich dat in de praktijk zal uiten.

SOLIDARITEIT

De Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ) riep op 4 december alle journalisten al op tot solidariteit. Een solidariteit die zich in moeilijke tijden sowieso zou manifesteren. Op diverse manieren maken journalisten/werknemers hun ongenoegen duidelijk. Zo legden free lance reporters en fotografen van bepaalde edities van Het Nieuwsblad op dinsdag 9 december het werk neer. Ze ageerden tegen de geplande tariefverlaging voor foto’s en afdankingen bij Corelio. Vooral de regiomedewerkers van Limburg en Leuven protesteerden massaal. Ook De Morgen stopte op dinsdag 9 december even met werken. Ze hielden van 15uur tot 16uur een prikactie. De werknemers willen de acties zelfs opvoeren, tot ze gehoor vinden. Ook Facebook wordt in de heisa meegesleurd. Sociale netwerksites werken niet alleen voor solidariteitsacties à la Music For Life, maar verzamelen ook andere virtuele steun in tijden van financiële crisis. Al wie wil kan zich lid maken van een groep zoals ‘Red de Redactie van De Morgen (en de rest)‘ en ‘Red ondertussen ook Het Nieuwsblad / De Gentenaar & De Standaard’. Ondertussen kennen beide groepen respectievelijk 6831 en 439 leden. Het aantal stijgt elke dag. Ook de solidariteit tussen de redacties bereikt een hoogtepunt. In de aanloop naar de gesprekken tussen minister Kris Peeters en de verschillende mediabedrijven, publiceerden De Standaard en De Morgen op maandag 8 december een gezamenlijke brief. Voor de lengte van één artikel werkten beide redacties samen: ‘Er is dan ook iets mis in onze media, iets waarvan het belang de anders zo vruchtbare concurrentie tussen beide redacties overstijgt.‘ Ze sporen de minister aan rekening te houden met het belang van een kwalitatieve pers voor de democratie en niet alleen oog te hebben voor de economische invalshoek. Ook de mediabedrijven moeten dit ten volle beseffen, want ‘het lijkt erop dat de pers in de verkeerde (lees economisch voordelige (onze toevoeging)) richting aan het kantelen is‘. Een gevaarlijke tendens!

MAANDAG 8 DECEMBER: Mediabedrijven

Minister Peeters besprak op 8 december de gevolgen van de economische crisis voor de mediasector met de verschillende mediabedrijven. Mediagroepen zijn in sé bedrijven met economische wetmatigheden. Wanneer het slecht gaat, grijpt men dan ook naar besparingsmaatregelen en herstructureringen. Subsidies vragen ze echter niet. De verborgen agenda – ‘die er bijvoorbeeld in bestaat om (nog maar eens ) komaf te maken met ‘oudere’ werknemers op de redacties of met mensen die het al eens wagen dwars te liggen tegen hun eigen hiërarchie.’ – waarover de VVJ sprak, werd door alle vertegenwoordigers logischerwijze ontkend. Prof.dr. Karin Raeymaeckers heeft het over ‘alibi-ontslagen’. Als mediadeskundige gelooft ze niet dat de economische crisis zo zwaar doorweegt op de redacties dat afdankingen nodig zijn. Ze meent dan ook dat de crisis wordt aangegrepen om hertekeningen mooi in te kleden. Het voorwendsel van dalende reclame-inkomsten lijkt aanneembaar, maar strookt blijkbaar niet met de werkelijkheid. Bovendien zouden bedrijven in vermeende financiële ademnood geen plannen maken om hun imperium verder uit te bouwen. Denk aan de Persgroep die de Nederlandse krant Algemeen Dagblad wil opkopen. Verder merken we ook op dat diverse mediabedrijven zich ingraven in alle sectoren van het medialandschap. Dus zowel eigenaar zijn van kranten, televisie- en radiozenders, tijdschriften, …. Via kruissubsidiëring kunnen ze dus gemakkelijk verliezen uit de ene afdeling compenseren met winsten uit een ander medium.

Peeters zelf vertrouwt er op dat de manier waarop de herstructureringen worden doorgevoerd los staat van eventuele ‘alibi-ontslagen’. Hij bemoeit zich verder dan ook niet met de interne keuken van de bedrijven. Onder andere in navolging van de democratische kreet van diverse redacties, kreeg Peeters wel de garantie dat de mediabedrijven zullen toezien op de kwaliteit, onafhankelijkheid en pluriformiteit van hun media. Bijkomende subsidies zijn voorlopig niet aan de orde, maar het overlegplatform “Flanders media”, tussen de sector en de regering, moet toekomstvisies en initiatieven onderzoeken en evalueren.

DINDAG 9 DECEMBER: vakbonden en VVJ

De vakbonden en VVJ zetten zich af tegen het collectief ontslag in de mediasector. Ze vrezen voor een toenemende werkdruk op redacties en zijn bezorgd om het pluralisme in de Vlaamse pers. Daarom stelden ze een eisenbundel samen die ze op het onderhoud van 9 december aan de minister overhandigden. De vakbonden willen dat de herstructureringen van de mediasector worden ingetrokken. Ook freelancers, persfotografen en vijftigplussers moeten extra aandacht krijgen in dit debacle. Bovendien wil men de eigenheid en autonomie van redacties afschermen. Dit kan door het Vlaamse steunbeleid van de pers te koppelen aan voorwaarden, zoals redactiestatuten en redactieraden. Minister Peeters toont zich bereid om deze voorwaarden te herzien als de kwaliteit en het pluralisme van de Vlaamse media in het gedrang komen. Laat het duidelijk zijn dat een krant niet louter als economisch product mag behandeld worden! Met een pleidooi voor ‘ernstig, sectoraal en structureel overleg over de toekomst van de pers in Vlaanderen’ werd het constructieve debat gesloten.

WOENSDAG 10 DECEMBER: Peeters in het Vlaamse Parlement

Na twee dagen van overleg met alle partners, maakte de minister woensdag zijn plannen bekend in het Vlaamse Parlement. Drie maatregelen liggen op tafel. Alle ontslagen werknemers moeten zich opnieuw kunnen positioneren in de arbeidsmarkt. Het samenroepen van de Staten-Generaal Flanders Media moet klaarheid scheppen over de toekomst. En een hervorming van het freelance-statuut naar dat van kunstenaar, moet vervangingsinkomens mogelijk maken. Het parlement meent dat moet geluisterd worden naar de journalisten en pleit voor indirecte ondersteuning. Vlaams Belang eiste daarnaast aandacht voor de objectiviteit. Overheidssteun mag namelijk de onafhankelijkheid van de media niet in gevaar brengen.

Het debat leeft. Vele tegenstrijdigheden komen bovendrijven. Vragen worden gesteld, deskundigen laten hun licht op de zaak schijnen. Naar de echte oorzaken zal het, zoals gewoonlijk, gissen blijven. Maar laat ons dat niet tegenhouden om te blijven strijden voor een kwalitatieve, kritische, pluriforme media! Het recht van elke burger in een democratische samenleving…

YouTube mag de scoop verzorgen. Via een filmpje, dat parodieert op de documenten die Jean-Luc Dehaene tijdens de regeringsonderhandelingen per ongeluk liet fotograferen en filmen, wordt het logo in medialand gegooid. An Van Elsen en Dave Peeters, twee gezichten van de nieuwe radiozender, rijden het VRT-gebouw binnen. Een journalist tikt op het raampje en vraagt hoe ver ze staan met de plannen voor MNM. Peeters antwoordt lachend: “Nu niet hé gast, komaan jong“. Op zijn schoot ligt duidelijk zichtbaar een papier met het nieuwe logo. ‘Ongewild’ maken ze bekend dat het bestaat uit drie letters in de kleuren zwart, rood en lichtblauw in combinatie met een lichtblauwe ster. De letters worden schuin weergegeven met daaronder de slagzin ‘Let’s have a Big Time’. Greet Santy, MNM-netmanager licht in de nieuwsbrief haar keuze toe: ‘MNM wil anders zijn dan de anderen, en net dat beetje meer uitdagen en prikkelen. Dat willen we ook laten zien in ons logo. Geen statische letters op een rij, maar dynamische karakters en opvallende kleuren. De ster bovenaan het logo maakt het geheel compleet: de muziek, de programma’s en onze luisteraars schitteren bij MNM net iets meer dan elders. Die ambitie hebben we en willen we vanaf 5 januari volop waarmaken.‘ De nieuwsbrief heeft nog wat in petto. Zo wordt morgenavond van start gegaan met de televisiespotjes. Hoe men tracht van kijkers ook luisteraars te maken. Eén zal de eerste MNM-promofilmpjes uitzenden. De nieuwsbrief eindigt met de woorden ‘ De MNM-luisteraar krijgt immers een cruciale rol bij de start van de zender…‘ Wie geprikkeld is door deze mysterieuze woorden, zal morgenavond op Één moeten afstemmen.

Tagged: MNM, Radio, VRT, YouTube ]]> http://veerledub.wordpress.com/2008/12/12/nieuwsflash-logo-mnm-gefilmd/feed/ 0 veerledub http://veerledub.wordpress.com/2008/12/07/advertentiecrisis-in-medialand/ http://veerledub.wordpress.com/2008/12/07/advertentiecrisis-in-medialand/#comments Sun, 07 Dec 2008 14:43:57 +0000 veerledub http://veerledub.wordpress.com/?p=126 Verder lezen →]]> Een financiële crisis laat zich in alle sectoren voelen. De impact is niet overal dezelfde, maar maatregelen dringen zich vroeg of laat op. Zo ook in de mediasector. Bovendien blijkt deze uitermate gevoelig voor schommelingen in de economie door haar rigide kosten- en inkomstenstructuur. De voorbije weken worden we om de oren geslagen met maatregelen om de voorspelde financiële impasse in medialand te overbruggen. Helaas moet vaak het personeel het ontgelden. In de berichtgeving worden de (verwachte) dalende reclame en advertentie-inkomsten als schuldige aangewezen. Waarom zijn net deze inkomsten zo bepalend om tot dergelijke besparingsmaatregelen over te gaan? Hoe zit het financieringsmechanisme van pers en televisie nu precies in elkaar? Een analyse.

Twee afzetmarkten determineren de inkomstenstructuur van zowel print als audiovisuele media: het publiek en de adverteerders door het aankopen van reclameruimte. Deze twee markten zijn constant in interactie. Elk medium moet publiek aantrekken, zodat die groep mensen kan aangeboden worden aan adverteerders. Dit staat in het vakjargon van de pers gekend als de oplage-reclamespiraal, maar geldt evengoed voor de audiovisuele media. Logischerwijze zullen adverteerders pas investeren in een medium wanneer dat voor hen aantrekkelijk is. Met andere woorden wanneer het medium een groot publiek bereikt dat liefst ook de doelgroep is van hun product. Kent een medium echter een terugval in kijk-, luister- of leescijfers dan kunnen en zullen adverteerders afhaken. Vooral de gedrukte media zijn uitermate gevoelig voor een dalende lezersmarkt, gezien de (losse) verkoop een manifeste inkomstenpijler is. Een dergelijke terugval kan gekoppeld worden aan een economische crisis, wanneer deze bijvoorbeeld een stijging van de verkoopprijs inhoudt ten gevolge van onder andere een stijgende papierprijs.

Wij leggen de focus hier op reclame- en advertentie-inkomsten. De stelregel in de pers luidt: Bij een gezonde financiële situatie zijn de inkomsten uit verkoop ongeveer gelijk aan de inkomsten uit reclame. Dalen de reclame-inkomsten onder de 30% dan mag het printmedium moeilijkheden verwachten. Voor de audiovisuele media moeten we nuanceren. Het publiek van radio en televisie is geen manifeste inkomstenbron, zoals bij de pers. En bovendien wordt Vlaanderen gekenmerkt door een duaal systeem van openbare omroep en private zenders. In navolging hiervan kunnen we dan ook ruwweg twee inkomstenbronnen onderscheiden. Publieke financiering als belangrijkste bron voor publieke omroepen onder de vorm van dotaties of subsidiering en in sommige landen onder de vorm van kijk- en luistergeld. Commerciële financieringsbronnen, zoals reclame, sponsoring, betaaltelevisie, teleshopping, programmaverkoop, merchandising,… vormen een tweede pijler. Reclame is ook hier de voornaamste bron van inkomsten. Het is echter verkeerd om enkel private omroepen met commerciële financiering te associëren. Ook publieke omroepen doen in de nasleep van interne commercialisering maar al te graag een beroep op sponsoring, verkoop van programma’s en merchandising. In een commerciële/kapitalistische maatschappij en concurrerende mediasetting evolueert reclame van een middel om enkel winst op te leveren naar een noodzaak om kosten te dekken.

Het grote pijnpunt is dat reclame als hoofdbrok van inkomsten voor pers, radio en televisie echter zeer fragiel is! De opsplitsing in rubriek- en merkreclame vervolledigt het plaatje. Onder rubriekreclame verstaan we onder andere personeelsadvertenties, notariële advertenties, immobiliënadvertenties en zoekertjes. Deze nemen een vooraanstaande plaats in in de printmedia. Merkreclame vinden we dan zowel in kranten, tijdschriften en magazines als op radio en televisie. Het zijn de paginagrootte, kleurrijke reclamefoto’s (affichage) en de soms wat vervelende spotjes. In een periode van financiële crisis en economische recessie slabakken deze reclame- en advertentie-inkomsten. De aanloop naar dergelijk scenario ligt voor de hand. Zoals reeds aangehaald treft een financiële crisis vele bedrijven in diverse sectoren. Bedrijven (en dit kunnen ook mediabedrijven zijn) fungeren echter als adverteerders. Adverteerders die zoals uitgelegd een belangrijke pijler zijn in de financiering van de mediasector. Een financiële crisis dwingt ook deze bedrijven/investeerders tot besparingsmaatregelen. Logischerwijze om hun bedrijfsbalans in evenwicht te houden. En nu is de vraag waar zullen zij onder andere inkrimpen? Uiteraard op commerciële uitgaven zoals het plaatsen van advertenties en plannen van reclamecampagnes. Want reclame- of advertentieruimte is niet goedkoop! Het schrappen van personeelsadvertenties toont indirect ook aan dat elk bedrijf – dus ook de mediabedrijven – wel degelijk een aanwervingsstop inlassen, als onderliggende besparingsmaatregel. Om nog maar te zwijgen over het eventuele personeel dat mogelijks afgedankt wordt.

Kortom kranten, magazines, radio en televisie raken in moeilijkheden doordat hun inkomstenstructuur (voor een deel) in elkaar zakt. Dit dwingt hen om te sleutelen aan de kostenstructuur in de hoop de balans tussen inkomsten en uitgaven in evenwicht te houden. Ook de kostenstructuur is rigide. Hoewel deze verschilt voor print en audiovisuele media, kunnen we grosso modo dezelfde soorten uitgaven opsommen, uiteraard met een diverse invulling al naargelang het medium. Ten eerste zijn er de productiekosten, zoals investeringen in technische apparatuur, nieuwe ontwikkelingen, papier, programmaruimte, infrastructuur, kosten van het technische personeel, …. Wanneer een crisis de prijzen omhoog drijft voor bijvoorbeeld papier, infrastructuur en apparatuur zullen maatregelen volgen. Als tweede pijler duiden we de redactionele of programmatorische kosten. Hieronder verstaan we bijvoorbeeld de abonnementen op nieuwsagentschappen, de communicatiekosten, de reiskosten, enzoverder. Het zijn echter hoofdzakelijk de lonen van journalisten en programmamakers die hier determinerend zijn. Specifiek voor de pers wijzen we ook op de kosten om een krant of tijdschrift drukklaar te maken en de distributiekosten. Zijnde de prepresskosten voor lay-out, correcties, montage, reclame, … en de investeringen om verkooppunten te bevoorraden en abonnees van hun dagelijks of wekelijks leesvoer te voorzien. Wederom maken ook hier personeelskosten deel uit van de begroting. Uiteraard moeten alle mediabedrijven aan reclamewerving doen en zullen ze zelf hun product(en) in de bekendheid pushen via public relations, marketing, promotiecampagnes en nevenactiviteiten. Ook hier is geld en personeel nodig. Verder mag ook zeker het administratief en ondersteunend personeel niet vergeten worden.

We moeten vaststellen dat vele van deze uitgaven een vaste factor zijn en in meerdere of mindere mate noodzakelijk zijn in het ondersteunen en voortbestaan van een medium. Zoals aangegeven vangen reclame en advertenties een groot stuk van die kosten op. Maar wanneer deze dalen, moet elders ingegrepen worden. Op vele zaken kan weliswaar bespaard worden! Helaas zijn de loonkosten een heel zware uitgavenpost, waardoor bedrijven in het algemeen vlug geneigd zijn daar in te grijpen wanneer het slecht gaat. Diverse oplossingen zijn mogelijk wanneer de kosten sneller stijgen dan de inkomsten, met het schrappen van banen als ultieme maatregel.

Concreet kunnen we voor de Vlaamse media – nu al – heel wat voorbeelden geven. SBS België kondigde in oktober al maatregelen aan onder de vorm van ontslagen. VRT moet tegen 2011 71, 5 miljoen euro besparen waarbij ook het personeel moet inperken. Bij de krantenafdeling van de Mediagroep Corelio verdwijnen 60 jobs, waarvan 15 banen op de redacties van De Standaard en Het Nieuwsblad/DeGentenaar. De Persgroep Publishing beslist om 26 banen bij De Morgen te schrappen. Ook Roularta Media Group en Sanoma Magazines moeten zich schrap zetten, maar raken voorlopig niet aan het personeelsbestand. Deze maatregelen verontrusten heel wat partijen. De Mediacommissie is bezorgd om de pers. Zo is Vlaams minister-president en minister van Media Kris Peeters bereid om initiatieven te nemen om de geschreven media bij te staan in deze economisch moeilijke periode. De pluriformiteit en diversiteit van het medialandschap mag echter niet in het gedrang komen! De Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ) uitte op 4 december haar ongenoegen en bezorgdheid over de saneringen op bepaalde redacties. In een standpunt gepubliceerd op de VVJ-website meldt ze ‘verbijsterd te zijn over de sociale bloedbaden die de jongste dagen in de mediasector worden aangericht.’ Ze waarschuwen daarbij voor de nefaste gevolgen. De diverse ontslagen zorgen voor een contradictorisch situatie. Journalisten werken constant onder druk en stress, wanneer men nu redacties gaat afslanken verhoogt men de werkdruk nog aanzienlijker. Ook de eigenheid en kwaliteit van het medium komen zwaar op de helling te staan! Zeker wanneer nieuwsredacties constant moeten optornen tegen het internet en de gratis media, zijn inkrimpingen van het personeelsbestand niet optimaal. De VVJ vermoedt ook een ‘georchestreerde actie’ achter deze saneringsgolf. Ze vragen zich openlijk af ‘of de marksituatie echt zo slecht is als de werkgevers willen doen geloven.’ Want ‘de tegenvallende reclamecijfers voor de maanden november en december vormen niet noodzakelijk een indicatie voor een slecht volgend jaar.’, aldus de VVJ. Ze vrezen voor een perverse, verborgen agenda, ‘die er bijvoorbeeld in bestaat om (nog maar eens ) komaf te maken met ‘oudere’ werknemers op de redacties of met mensen die het al eens wagen dwars te liggen tegen hun eigen hiërarchie.’ De VVJ roept alle journalisten op tot solidariteit, heeft om een dringend onderhoud gevraagd met Vlaams minister van Media Kris Peeters, en komt op maandag 8 december samen met personeelsafgevaardigden van VVJ en vakbonden om zich over acties te beraden.

Stof genoeg voor discussie.

Kortom, je zal maar laatstejaarsstudent journalistiek zijn. Of is nog enkele jaren verderstuderen dan toch de boodschap?

Logo MFL-actie 2008

De derde editie van Music for life werd op 1 december 2008 om 9u afgetrapt op Studio Brussel door Marcel Vanthilt, die – aluderend op de Glazen Huis-presentatoren – ook nog van niets wist en bijgevolg geen voorbereiding had. Enfin! De geldinzamelactie van Studio Brussel in samenwerking met het Rode Kruis staat dit jaar in het teken van het vluchtelingenprobleem. Concreter de miljoenen moeders die met hun kinderen op de vlucht zijn voor oorlog en geweld. Ook dit jaar sluiten drie radiopresentatoren zich op in een Glazen Huis voor een heuse radiomarathon. Gedurende zes dagen non-stop plaatjes draaien, geld inzamelen, sapjes drinken, weinig slapen en dat voor gans Vlaanderen….Een radio-concept om naar te kijken!

Niemand minder dan kersvers Studio-Brussel-ochtendboegbeeld Tomas De Soete neemt opnieuw zijn intrek in het Glazen Huis. Dit is voor de gelegenheid opgesteld op het Woodrow Wilsonplein in Gent, nota bene de thuishaven van De Soete. Samen met zijn twee vrouwelijke collega’s Siska Schoeters en Sofie Lemaire tracht hij van 19 tot 24 december de solidariteit aan te wakkeren. Het concept blijft ongewijzigd. Wie een plaatje wil horen, doneert eerst een bedrag – groot of klein, maar altijd fijn – om de actie te steunen. Zo wordt hoofdzakelijk geld ingezameld voor het goede doel. ‘Maar er is meer… veel meer’, aldus Siska deze middag op StuBru. Er staan heel wat nevenacties op stapel zoals Bed on the Run en Run for Life. Uiteraard houdt niemand enthousiastelingen tegen die zelf een geldinzamelactie op poten willen zetten om een verzoekplaatje aan te vragen. Creativiteit mag, maar hoeft niet! Leuke extra is dat er rond dezelfde periode nog twee Glazen Huizen oprijzen. Eentje in het Zweedse Malmö en eentje in het Nederlandse Breda.

Natuurlijk is het Glazen Huis-avontuur niet enkel te volgen op de radio! Want wat is anders het nut van een Glazen Huis, zou je zo gaan denken? Wie de radiopresentatoren in levende lijve aan het werk wil zien, zakt gewoon af naar Gent. Wat binnenkijken in het radiohuis, wat keuvelen met andere nieuwsgierigen en ondertussen een (waarschijnlijk) lange rij wachtenden trotseren om je plaatje live – naast het Glazen Huis en niet via de telefoon zoals gewoonlijk – aan te vragen. Radio maken voor een zichtbaar publiek, dat moet de presentatoren toch een kick geven? Maar ook hier is er meer …

Crossmedialiteit op zijn best, want Music For Life overschrijdt de grenzen door de verschillende VRT-media te combineren. Het publiek kan de radiomarathon uiteraard volgen op de StudioBrussel-frequentie en daarnaast worden de uitzendingen met beelden vanuit het Glazen Huis gestreamt op stubru.be. Ook de eerste zender van de openbare televisie-omroep wordt ingeschakeld. Iedereen zag wel eens radio op televisie (denk aan de voormiddaguitzendingen van Radio Donna) maar in het kader van Music For Life wordt dit concept verder uitgespit. Elke nacht, na de herhaling van het late Journaal, en heel de ochtend, tot aan de start van de Rode Loper om 12u10, wordt Music For Life rechtstreeks uitgezonden. Ook ‘s middags zal de VRT een dood televisiemoment opvullen met radio. Van 15u tot 17u30 kunnen kijkers, die voor de gelegenheid ook radio-luisteraars zijn, de gebeurtenissen in en rond het Glazen Huis volgen. Zoals gewoonlijk wordt de digitale televisiekijker nog extra verwend. Één+ maakt met een druk op de rode knop de weg vrij voor beeld op de radio. Zes dagen op zes, 24 uur op 24 en niet alleen met aandacht voor het Gentse Glazen Huis. Ook Zweden en Nederland worden in het oog gehouden.

De VRT breidt haar strategie echter nog wat verder uit. Kijkers worden luisteraars, luisteraars worden kijkers. Kortom iedereen moet mee in de stroom van Music For Life. Zo vestigen enkele televisieprogramma’s de aandacht op de inzamelactie en de humanitaire ramp waarvoor ze op touw wordt gezet. De begingeneriek van de soapserie Thuis doet dienst als televisie-spot . Hierin wordt een vertrouwd iets gekoppeld aan een-ver-van-mijn-bed-show. De gekende Thuis-tune begeleidt beelden van vluchtelingen die nu de hoofdrollen vervullen in deze tragedie. De lyric ‘Het is nergens beter dan thuis’ wordt gecontrasteerd met vluchtende moeders en kinderen. Inderdaad het is nergens beter dan thuis, maar waar is hun thuis? Een subtiele manier om mensen tot nadenken aan te zetten. Ook de titel ‘Home’ van het Music For Life-lied legt de link met de zoektocht naar een thuis. Verder zal Koppen op 18 december een speciale reportage weiden aan vluchtende moeders in Oeganda. En wanneer op 19 december de presentatoren hun intrek nemen in het huis, wordt  de startshow live op één uitgezonden. Ook de slotshow vanuit de Vooruit op 24 december is vanaf 17 uur op televisie te volgen.

Het kijken-naar-radiomaken al bij al blijft het toch iets curieus.

Tagged: Crossmedialiteit, Gent, Glazen Huis, Music For Life 2008, Radio, Siska Schoeters, Sofie Lemaire, Studio Brussel, Tomas De Soete, Tv ]]> http://veerledub.wordpress.com/2008/12/01/crossmedialiteit-music-for-life/feed/ 0 veerledub http://www.stubru.be/musicforlife http://veerledub.wordpress.com/2008/11/27/financiele-crisis-bij-vrt/ http://veerledub.wordpress.com/2008/11/27/financiele-crisis-bij-vrt/#comments Thu, 27 Nov 2008 18:36:53 +0000 veerledub http://veerledub.wordpress.com/?p=95 Verder lezen →]]>

Crisis weegt op VRT

Besparingen zijn in tijden van economische crisis schering en inslag. Ook de openbare omroep ontsnapt er niet aan. In de komende drie jaar moet VRT 71,5 miljoen euro besparen wil ze de lopende beheersovereenkomst van 2007 – 2011 zonder tekorten afsluiten. De Vlaamse regering voelt zich voorlopig niet verplicht om extra geld in de openbare omroep te pompen, terwijl de vakbonden het slechte beleid van het management als grote boosdoener aanwijzen. Door de heisa rond de onkostennota’s van de voormalige VRT-top wordt de benarde financiële toestand van de openbare omroep nog extra belicht. Ongetwijfeld hebben de buitensporige uitgaven van toen de VRT-begroting van nu getekend. In de nasleep van die omstreden VRT-beleidsperiode worden de gevolgen hoe langer, hoe duidelijker. Of hoe een uitgestippelde begroting toch leidt tot geldnood en de eis tot transparantie zich meer en meer opdringt.

Het plan van gedelegeerd bestuurder van de VRT, Dirk Wauters bestaat erin om tegen 2011 zo’n 71,5 miljoen euro te besparen. Waarbij hij erop hamert dat niet aan de kwaliteit van het VRT-aanbod mag geraakt worden. Het beperken van de sportrechten, het maken van programma’s in eigen huis en inkrimpende productiekosten moeten onder andere soelaas bieden. Maar het zijn voornamelijk de natuurlijke afvloeïingen en ingrepen in het managersbestand die stof doen opwaaien.

Zo’n 150 van de 2650 VRT-medewerkers zullen in de komende drie jaar hun baan geschrapt zien. De VRT-top benadrukt wel dat alle niveaus beoogd worden, waarbij vooral het systeem van selectieve vervanging zal gehanteerd worden. Met andere woorden voor elke twee personen die vertrekken, komt slechts 1 medewerker in de plaats. Als oorzaak van deze maatregelen wijst Wauters op de de dalende reclame-inkomsten en de snelle indexering van de personeelslonen. De vakbonden reageren geagiteerd. Volgens hen zijn deze maatregelen een uiting van ondermaats beleid en stevent de VRT af op een ontsporende begroting. Vooral bij het aantal managers die op de VRT rondlopen plaatsen de vakbonden grote vraagtekens.

Ook in Oostenrijk zal de openbare omroep ORF zware maatregelen nemen om uit haar financiële impasse te raken. Door een forse daling in het marktaandeel van de Oostenrijkse openbare omroep, kampen ze nu al met een tekort van 100 miljoen euro. Hierdoor beogen ze tegen 2012 1000 van de 3014 werknemers aan de deur te zetten. Naakte ontslagen lijken in Oostenrijk echter niet uitgesloten.

Over het saneringsplan van de VRT zal in december verder onderhandeld worden, maar ondertussen maakte Vlaams minister van Media Kris Peeters bekend de VRT- onkostennota’s aan banden te leggen. Hij werd op donderdag 27 november 2008 in de Commissie Media van het Vlaamse Parlement geïnterpelleerd over de buitensporige uitgaven van de voormalige VRT-top. Deze interpellatie kwam er (versneld) nadat de onkostennota’s van Tony Mary, Aimé Van Hecke en Bettina Geysen in de media gelekt werden door Knack. Peeters belooft een kader uit te werken met duidelijke regels en controles om onzorgvuldig gebruik van belastingsgeld door de VRT in te perken. Ook de VRT-top zal zich, net zoals de andere overheidsinstellingen en -bedrijven, aan de maximumbedragen voor onkosten moeten houden.

“Ik denk dat dat maximaal hetzelfde moet zijn, er zijn zelfs duidelijke afspraken voor kabinetten en ministers. Waarom zou dat niet kunnen voor het management van de VRT?”, aldus Kris Peeters in het VRT-Journaal.

Over de heisa rond de uitgelekte onkostennota’s van 2005-2006 kondigde hij formeel aan te onderzoeken of er sancties tegen de drie ex-managers van de openbare omroep mogelijk zijn. Afwachten dus of naast Betina Geysen, ook Aimé Van Hecke en Tony Mary openlijk een stap opzij zullen doen.

Vaststaat dat onze openbare omroep de laatste weken in een lastig parket zit. Van alle kanten wordt ze belegerd. Wanneer belastingsgeld de openbare omroep voor een groot stuk financiert, zijn deze aanvallen in een strijd om meer transparantie, zeker gerechtvaardigd. Het publiek als belastingsbetaler moet over dergelijke materie geïnformeerd worden. De vraag in hoeverre deze affaire het imago van de openbare omroep schaadt, dringt zich ook terecht op, maar haken kijkers nu massaal af?

Tagged: besparingen, Geld, jobs, onkosten, VRT ]]> http://veerledub.wordpress.com/2008/11/27/financiele-crisis-bij-vrt/feed/ 2 veerledub Bron www.knack.be http://veerledub.wordpress.com/2008/11/03/na-de-switch-off-het-digitaal-dividend/ http://veerledub.wordpress.com/2008/11/03/na-de-switch-off-het-digitaal-dividend/#comments Mon, 03 Nov 2008 14:57:35 +0000 veerledub http://veerledub.wordpress.com/?p=76 Verder lezen →]]>

Breder frequentiespectrum

De analoge switch off is een feit! Vannacht staakte de VRT de analoge uitzendingen van zijn programma’s. Vanaf nu is het onmogelijk Één en Ketnet/Canvas te capteren met een simpele analoge antenne. Degene die zich, ondanks de uitgebreide informatiecampagne, nog niet aangepast hebben aan het digitale tijdperk zullen het geweten hebben … Sneeuw op tv! Het is ondertussen wel duidelijk wat je te doen staat als je überhaupt nog tv wil kijken. Digitale decoder voor je televisie of digitale decoder om via laptop of pc de programma’s te volgen. Er is ook nog kabel of satelliet of de telefoonlijn. Kortom keuzemogelijkheden te over. Denk ook eens aan de mensen die zich deze aanpassing niet kunnen veroorloven en zo hun ‘venster op de wereld’ verliezen. Een andere vraag treedt nu op de voorgrond. Wat zal er met het digitale dividend gebeuren?

Het overschakelen op digitale ethertelevisie heeft namelijk als voordeel dat dezelfde informatie op een compactere manier kan doorgegeven worden. Met andere woorden digitale signalen nemen minder plaats in dan analoge, waardoor er extra ruimte vrijkomt in het frequentiespectrum. Hoera voor nieuwe toepassingen! Denk aan meer zenders, mobiele televisie, mobiele 3G netwerk, breedband internet, … Ook hier zijn de mogelijkheden enorm en de discussies over het gebruik van de vrijgekomen bandbreedte laaien hoog op. Dat in België telecommunicatie federale materie is en omroep onder de bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap valt, bemoeilijkt de zaak.

De beleidsbrief Media 2008 van toenmalig minister van media Geert Bourgeois schetst de plannen van de Vlaamse regering voor het vrijgekomen spectrum: ‘Eén van de opties is het gebruik ervan voor bijkomende omroeptoepassingen zoals het uitzenden van meer omroepprogramma’s, in betere kwaliteit (zoals hoge definitie televisie), het plannen voor mobiele en/of draagbare ontvangst en de introductie van mobiele omroepdiensten zoals DVB-H. De introductie van deze bijkomende omroeptoepassingen is dé uitdaging voor het gebruik van het digitaal dividend in Vlaanderen.’ Voor mobiele televisie is veel interesse van de aanbieders, maar zal het aanslaan? Naar grote waarschijnlijkheid zullen de digitale frequenties dan ook vooral aangewend worden voor extra digitale televisiekanalen. Hoe dit de consument ten goede komt is nog maar zeer de vraag. Er komen meer kanalen, maar men kan onmogelijk naar alles kijken. Is er een voldoende groot publiek voor themakanalen, waardoor de investering zal lonen? Bovendien zijn vele mensen ook gehecht aan een bepaalde zender. En dan is er nog de kwestie van de concurrentie: imiteren of diversifiëren? De tendens om in een concurrentiestrijd de andere te gaan imiteren is alomtegenwoordig. Het kost minder, vergt minder inspanning en als een format werkt, melkt men het liever uit dan een nieuw programma te lanceren. Dit terwijl de kijker meer baat heeft bij een doorgedreven diversificatie van het aanbod. Het idee voor elk wat wils is mooi, maar niet als in de praktijk alle digitale kanalen hetzelfde aanbieden.

Wat is het leuke aan kiezen tussen meer van hetzelfde?

Federaal minister voor ondernemen, Vincent Van Quickenborne wil de vrijgekomen frequenties aanwenden voor draadloos internet om op die manier het duopolie Belgacom – Telenet te doorbreken. Een bijkomende concurrent zou de kostprijs van draadloos internet naar beneden halen. Dit is uiteraard wel een goede zaak voor de consument. Ook Europa is voorstander van deze aanpak. (De Standaard, 30 oktober).

Veel zal echter afhangen van een eventuele veiling van de nieuwe frequenties. Alle gegadigden kunnen dan bieden om een invulling te geven aan het vrijgekomen spectrum. Hoe deze veiling zal verlopen is nog niet bepaald en bovendien kan ze niet doorgaan zolang het zenderpark van de VRT niet verkocht is. Ook zal de schemerzone tussen de bevoegdheden voor omroep en telecommunicatie moeten opgeklaard worden. Een duidelijk afbakening van de bevoegdheid over dit vrijgekomen spectrum is noodzakelijk om vernieuwingen – welke die dan ook zijn – in goede banen te leiden. Om dit debat te beslechten heeft het BIPT – het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie – de Raad van State ingeschakeld.

In volle prime-time werd ‘het grote mediageheim‘ op het ‘Peter Live!’-publiek losgelaten. De kijkers thuis en de gasten in de studio hadden niet alleen de primeur, ze waren bovendien getuige van een unieke promotiestunt op de VRT. De naam van de nieuwe hitzender werd op sluwe wijze in de show geïntigreerd. De letters M N M verschenen op diverse manieren in beeld, maar pas op het einde van de show kwam de ware toedracht van deze verborgen boodschap aan het licht. De brains achter de nieuwe hitzender hebben kaas gegeten van marketing, zoveel is duidelijk. Maar ook de VRT zelf toont haar marketingskills. De openbare omroep positioneert zich in de concurrentiestrijd door haar nieuwe uithangbord Peter Van de Veire op een heel speciale (efficiente?) manier uit te spelen. Publiekstrekker voor televisie met zijn eigen show én tegelijk drijvende kracht achter de nieuwe hitzender. Je voelt de ‘verborgen agenda’, maar ze was tot gisterenavond niet zichtbaar aanwezig. De naam van de nieuwe hitzender lanceren via het televisieprogramma van de man achter het nieuw radiostation, is ongezien in medialand. Zeker voor een openbare omroep. Maar het is en blijft natuurlijk een unieke kans. Het illustreert bovendien mooi de groeiende wisselwerking tussen de radio- en televisie-afdeling van de VRT. Of hoe men van kijkers ook luisteraars wil maken. De openbare omroep als één geheel met één publiek. Ze zijn duidelijk een nieuwe weg opgegaan…

Hoe werd de naam nu precies onthuld? ‘Peter Live!’ ging van start met een boodschap uit Helsinki. Twee Finse meisjes spoorden het publiek aan om de show uit te kijken, want op het einde zou een ‘groot mediageheim’ onthuld worden. Hier moet toch al een belletje rinkelen. Even later confronteert Peter Sean van Nailpin met een brief die deze ooit geschreven had aan de Droomfabriek. Sean droomde ervan eens in een bad vol M&M’s (lees: M N M) te zitten. Peter vervult werkelijk al je dromen en Sean mocht plaatsnemen tussen de M&M’s. Ondertussen werd Peter zelf door Miguel Wiels – ‘Wielsken’ en begeleider van de Peter Live!-band – geconfronteerd met zijn brief aan de Droomfabriek. De kleine uk zou aan Bart Peeters (toenmalig Droomfabriek-presentator) een eigen radiostation gevraagd hebben, want hij speelde toch zo graag van radiootje met zijn vriendjes. Hilariteit alom! En Peter ging volledig uit zijn dak toen Miguel hem een geel radiootje met blauwe knopjes overhandigde. De aandachtige kijker moet opgemerkt hebben dat de letters M N M op dat radiootje waren aangebracht (was het een oud speelgoedradiootje van Radio 2?). Na een muzikaal intermezzo nam Peter samen met Belle Perez plaats op de befaamde, ronde, oranje sofa. Peter’s schoenzolen kwamen in beeld. Ze waren deze keer niet afgesleten, maar wel beplakt met oranje letters. M N M natuurlijk, wat had je gedacht! De show raasde verder en plots kwamen de twee Finse meisjes weer in beeld. Ze maakten het publiek erop attent niet weg te zappen, want de onthulling van ‘het grote mediageheim‘ naderde. Over naar de studio waar Peter plaatsnam achter zijn toog en de mannen van Soulsister interviewde. Jan Leyers mocht terwijl even skypen met zijn dochter Ella die in New York studeert. Ze vertelde haar vader en plein public dat ze een tattoo had laten zetten.

Jan reageerde kalm op de rode roos op Ella’s pols. Maar toen ze hem ook haar tweede tattoo op de rechterbovenarm liet zien, viel zijn mond open. Hij schoof dichter naar het computerscherm en vroeg met stijgende verbazing: “Ella, M N M… wat betekent dat?”. Waarop Ella al giechelend antwoordde: “Dat schijnt een nieuw radiostation te zijn papa.”. Jan Leyers draaide zich om naar Peter en zei verontwaardigd: “Een nieuw radiostation, weet gij daar iets van?”. Peter antwoordde met uitgestreken gezicht: “Een nieuw radiostation? Neen, daar weet ik niets van. Zegt me niets.”.

Puik acteerwerk. En daarmee was de kous af. Of toch niet helemaal, want officieel was het geheim nog niet onthuld. Men creeërde nog steeds de illusie dat de letters per toeval in het programma waren verzeild geraakt. Ook de jacuzzi werd in het complot meegesleurd. Er dobberden waterbestendige letters – een paarse M, een groene N en een groene M – rond in het water en de meisjes in het bubbelbad zwaaiden af en toe met die letters naar de camera. Dit werd nog eens extra in de verf gezet toen Flip Kowlier en Peter op het einde van de show de jacuzzi indoken. En dan was daar weer een bericht uit Helsinki. De Finse correspondentes riepen uit volle borst: “De naam van de nieuwe VRT-hitradio is … MNM!”. Oef het was er eindelijk uit! Maar elke kijker die de ontwikkelingen in radioland volgt, had bij de start al onmiddellijk de link met de opvolger van Radio Donna gelegd. Het was een sterk staaltje van productplacement, een – naar mijn mening – geslaagde, maar vooral opmerkelijke manier om naambekendheid te winnen. Hierover zal gesproken worden. Opvallend wel hoe ‘kalm’ Peter Van de Veire gisteren bleef tijdens zijn show. Hij was zich precies niet bewust van alle teasers in het programma. Even dreigde hij wel uit zijn rol te vallen toen Miguel Wiels hem overrompelde met de Droomfabriekbrief. Maar zelf nam hij de letters M N M en de woorden ‘nieuwe hitzender’ niet in de mond!

Deze stunt is zeker niet onopgemerkt voorbijgegaan en ondertussen is heel Vlaanderen op de hoogte. Maar waarvoor staat MNM? Vanmorgen (25 oktober) stond in De Standaard het volgende te lezen:

‘‘Drie stevige, krachtige letters zullen de naam vormen van onze nieuwe zender. MNM staat voor ‘muziek en meer’ maar ook voor ‘Mechelen en Milaan’, ‘mojito en meer mojito’, ‘Madonna en Milk Inc’, ‘mooi en maf’, ‘metselaars en miljonairs’ en zovele andere begrippen die tot de leefwereld van onze luisteraars behoren’, zegt MNM-netmanager Greet Santy over de naamkeuze.’.

De website staat ook al online. Een kakafonie van kleuren, lettertypes en mogelijke logo’s flitsen over het scherm. ‘Over de naam zijn we het al eens‘ bloklettert de site. We zullen ongetwijfeld nog overspoeld worden met stevige promotiecampagnes. Ik kijk alvast uit naar de volgende onthulling…

Campagne analoge switch off

‘Antennekijkers’ wees gewaarschuwd! Start de zoektocht naar een alternatieve distributievorm want het is zover, de Vlaamse ether wordt digitaal. De Europese Commissie wil dat alle Europese landen tegen 2012 een ‘analoge switch off/digitale switch on’ doorvoeren. Spanje, Groot-Brittannië, Luxemburg, Duitsland, Nederland, Zweden, Noorwegen, Finland, … maakten reeds de (gedeeltelijke) omschakeling. Binnenkort vult Vlaanderen dit rijtje aan. Vanaf 3 november is het niet langer mogelijk televisiesignalen met een simpele antenne, via de ether te ontvangen. Wie zijn de traditionele antennekijkers en blijven ze na de ‘switch off’ in de kou staan?

Het Vlaamse grondgebied wordt quasi volledig door de kabel gedekt en logischerwijze kijkt de overgrote meerderheid van de Vlamingen via de kabel naar televisie. Deze mensen zullen dan ook geen hinder ondervinden van de ‘analoge switch off’. Maar wie zijn de analoge antennekijkers? Met het oog op de omschakeling en een doorgedreven communicatiecampagne had ook de overheid een duidelijk beeld nodig van deze populatie. MICT, de onderzoeksgroep Media en ICT van de Universiteit Gent, schetste in opdracht van Vlaams minister van media Geert Bourgeois hun profiel. In de populatie van antennekijkers onderscheidt men primaire en secundaire antennekijkers. De eerste groep kiest bewust om enkel via antenne naar televisie te kijken. De tweede groep bezit meerdere televisietoestellen waarvan eentje met een antenne. Dit toestel kan thuis staan ofwel op een tweede verblijfplaats. Bovendien identificeren deze secundaire antennekijkers zichzelf niet als echte antennekijkers. Het is duidelijk dat ook zij niet veel hinder zullen ondervinden van deze omschakeling. Voor hen betekent dit enkel een toestel minder, terwijl primaire antennekijkers wel degelijk op zoek moeten naar een alternatief. Ik denk hier in het bijzonder aan kotstudenten die nog met een analoge antenne naar televisie kijken. Zij dienen hun beperkt budget af te wegen tegen de kost van een decoder of abonnement. Waarbij de vraag ‘Is een televisie op kot wel uiterst noodzakelijk’ een cruciale rol zal spelen, althans voor de sponserende ouders…

In maart 2008 lanceert de Vlaamse overheid een heuse promotie/sensibiliseringscampagne ‘Weg met sneeuw op je tv’. Sinds enkele dagen zijn de spotjes weer te zien op de openbare televisie. Ze informeren kijkers over de ‘switch off’ en bereiden de minderheid aan analoge antennekijkers voor op de digitalisering. Simpel, elke antennekijker die op 3 november zijn televisietoestel niet heeft aangepast, wordt onverbiddelijk geconfronteerd met sneeuw. Kleine nuance: ook digitale sneeuw blijkt mogelijk.

Televisiekijken via de antenne kan uiteraard nog steeds. Men dient de antenne te combineren met een decoder die digitale signalen ontvangt. Of men kan zich ook gewoon een nieuw televisietoestel met ingebouwde decoder aanschaffen. Enerzijds rijst hier de vraag: als de VRT er gratis is voor iedereen (mits het belastingsgeld dat wij betalen), waarom dient men dan zelf een extra toestel te kopen? Met andere woorden moet de overheid niet tussenkomen in de aanschaf van een bijkomende decoder? Anderzijds valt natuurlijk op te merken dat de overheid ook niet tussenkwam bij de aankoop van een analoog toestel. Dus geen toestel, geen kijkplezier. En dit is in een digitaal tijdperk zeker niet anders.

De website ‘Weg met sneeuw op je tv’ is formeel. Op de vraag ‘Zal ik moeten betalen om naar televisie te kijken?’ antwoordt ze als volgt: ‘Kies je ervoor om naar tv te kijken via een antenne en een toestelletje om signalen te ontvangen (decoder), dan kan je de programma’s van VRT gratis blijven ontvangen. Ga je voor kabeltelevisie, televisie via de telefoonlijn of via satelliet, dan betaal je een abonnement.’.

Men kan dus ook de antenne voorgoed vaarwel zeggen en een abonnement nemen bij een kabel-, satelliet- of telefoonmaatschappij. De mogelijkheden zijn oneindig, de keuze is aan de kijker.

Tagged: analoge switch off, VRT ]]> http://veerledub.wordpress.com/2008/10/24/vaarwel-sneeuw/feed/ 0 veerledub Weg met sneeuw op je tv http://veerledub.wordpress.com/2008/10/12/zenders-en-hun-programmering/ http://veerledub.wordpress.com/2008/10/12/zenders-en-hun-programmering/#comments Sun, 12 Oct 2008 19:42:39 +0000 veerledub http://veerledub.wordpress.com/?p=18 Verder lezen →]]> Onder impuls van de privatisering in de jaren 1980-1990 is ons audiovisueel medialandschap enorm geëvolueerd. Anno 2008 bevinden we ons in een duaal en bijgevolg concurrentieel mediabestel: openbare versus private omroepen. Zenders positioneren zich in de markt en heel recent maakte ook de VRT een ‘meesterlijke’ zet in deze concurrentiestrijd. Wij doelen hier op de hervormingen binnen de radiodivisie van de openbare omroep en het uitspelen van mediafiguur – en sinds kort VRT-uithangbord – Peter Van de Veire. Hoe meesterlijk die zet is, moet uiteraard nog blijken…

De commercialisering van het audiovisuele medialandschap zette zich in de jaren ’80 gestaag in. Openbare omroepen verloren hun monopoliepositie ten gevolge van liberalisering, deregulering en de opkomst van private omroepen. Marktlogica en concurrentiestrijd deden hun intrede. Ook onze openbare omroep zag zich genoodzaakt mee te gaan in deze economische logica en via “interne” commercialisering* blijft ze tot op vandaag overeind. Het marktdenken binnen de openbare omroep wordt echter wel genuanceerd door de consensus over de opdrachten en waarden van de Public Service Broadcasting. Voor Vlaanderen verwijzen wij naar het Mediadecreet en naar de Beheersovereenkomst tussen de VRT en de Vlaamse Gemeenschap. Maar deze bepalingen vrijwaren de VRT echter niet van enige commerciële druk. Integendeel! De beheersovereenkomst legt ‘performantiemaatstaven’ vast die de VRT moet nastreven. Deze maatstaven vertalen de klassieke taken van een openbare omroep (een groot publiek bereiken, kwaliteit van het aanbod garanderen, diversiteit beogen en een bepaalde hoeveelheid Vlaamse producties uitzenden) in kwantitatieve parameters oftewel percentages die de openbare omroep moet behalen ter verantwoording van de overheidsdotatie. In dit kader ziet de VRT zich – vaak ongewild – genoodzaakt rekening te houden met haar ‘concurrenten’. Enige twijfels bij de kwaliteit van het aanbod of bedenkingen bij de vermeende ‘popularisering’ en de goede besteding van het belastinggeld zijn hier zeker op hun plaats.

We belichten daarom de recente vernieuwingen binnen de openbare omroep waarmee ze zich verder op de zendermarkt tracht te profileren. Zo wordt Vlaanderen eind augustus begin september geconfronteerd met enkele opmerkelijke wijzigingen binnen de VRT-radiodivisie. Nieuwe formats en presentatoren dienen zich aan bij Radio 1, Radio 2, Klara en Studio Brussel. Deze laatste ziet niet alleen ‘ochtendblokboegbeeld’ Peter Van de Veire vertrekken naar intern productiehuis VRT Entertainment, maar gooit ook zijn volledige zendschema om en introduceert een heleboel nieuwe programma’s, presentatoren en sidekicks. Opvallende afwezige in deze vernieuwingsoperatie is Radio Donna. De Standaard schreef op 27 augustus zelfs ‘Bij Radio Donna verandert er niets.’. De ontnuchtering kwam echter een dag later: ‘VRT doekt Radio Donna op‘, kopte De Standaard en in hetzelfde artikel lekte men de lancering van een nieuwe openbare hitzender. Pas op 11 september maakte de raad van bestuur van de VRT officieel bekend dat de opvolger van Radio Donna er effectief zou komen (De Standaard, 11 september). Een drastische ingreep, maar waarom? Sinds Radio Donna dient af te rekenen met rechtstreekse concurrent Q-music gaat haar succes in dalende lijn. En ondanks diverse restylingen slaagt de zender er niet in terug te keren naar haar glorieperiode, hoewel ze toch nog dagelijks 800.000 luisteraars bereikt. Laat die luisteraars nu net de reden zijn waarom Radio Donna nú uit de ether wordt gehaald en men niet wacht tot de hitzender volledig is opgebrand. In eerste instantie lijkt dit een gekke redenering. Maar enerzijds wil de openbare omroep geen radiofrequenties ondermaats laten presteren en anderzijds kan ze het zich niet permitteren om die vele luisteraars te laten uitzwermen naar de concurrerende zenders. Bijgevolg komt er een nieuw radiostation met die 800.000 luisteraars als potentieel publiek. Beter een mogelijk publiek dan helemaal geen startpubliek. Of dit een goede zet is in de strijd met Q-music valt nog af te wachten… Time will tell! Verder is van de nieuwe zender enkel geweten dat ze dezelfde doelgroep als Radio Donna ambieert en dat ze mee wordt vormgegeven door ‘creatieve duizendpoot’ Peter Van de Veire. Inderdaad dé Peter Van de Veire die eind augustus stopte bij Studio Brussel om zijn eigen televisieshow Peter live! op poten te zetten. De ochtendradio met televisiewerk combineren lijkt hem onhoudbaar. Het mag dan ook zeker verbazen – al is het maar even – dat hij zich quasi onmiddellijk terug in de radiosector stort. Feit is wel dat de VRT hier een meesterlijke zet plaatst. Althans als we de marketeers in De Standaard van 28 augustus mogen geloven:‘ Peter Van de Veire naar voor schuiven als boegbeeld van de nieuwe zender lijkt een goede beslissing‘. Peter plaatste zichzelf hoofdzakelijk als radiomaker op de kaart en groeide langzaam maar zeker uit tot dé mediafiguur van Vlaanderen. Nu zal hij als uitgangbord van de nieuwe ‘commerciële’ zender van de openbare omroep zijn status van ‘mainstream en tegendraads’ moeten bevestigen om zo deze vernieuwingsoperatie mee tot een goed einde te brengen. In Humo van 23 september nuanceert Peter Van de Veire de heisa: ‘…ik werk mee aan een nieuwe hitzender voor de openbare omroep. Er is overal geschreven dat ik zo’n beetje de nieuwe Goedele van die radio zou worden, en een soort PVV FM zou maken, waar ik alles zou bepalen. Maar alleen praktisch zou dat – nu ik ook ‘Peter Live!’ maak – al compleet onmogelijk zijn.’. Het blijft echter afwachten tot de lancering van de zender (op 5 januari) om hierover verdere uitspraken te doen.

Maar VRT hoopt niet alleen via de radio te scoren met Van de Veire. Ook de televisiepoot van de openbare omroep wil het nieuwe huismerk – hoe contradictorisch dit ook mag klinken voor een openbare omroep – ten volle uitspelen. Op vrijdagavond in volle prime-time programmeert de VRT een gedurfd format dat aandacht heeft voor muziek en tevens een erg levendige interactie met het publiek nastreeft: Peter Live!’, een muziektalkshow uiteraard opgebouwd rond Van de Veire himself! En dat Peter Van de Veire een groot ego heeft, dat mag gezegd worden – wie kan het ook negeren? Zo verklaarde hij in Humo van 23 september zelf: ‘Ja, maar ik gebruik het als een soort muziekinstrument. Sommige mensen hebben een dwarsfluit of een gitaar, en ik heb mijn ego. En dat speel ik uit.’ . Het is echter nog meer zeer de vraag of televisiekijkend Vlaanderen klaar is voor het grote geweld van PVV. Want vergeet niet Studio Brussel is één ding, maar de prime-time op de eerste openbare zender is toch net iets anders. Het publiek is niet alleen veel groter, maar ook veel breder en diverser. En dan nogmaals is dit Vlaanderen van de openbare omroep klaar voor een naar commerciële normen gevormd format? De eerste kijkcijfers zijn alvast gunstig, aldus De Standaard van 7 oktober: ‘Peter Live, de nieuwe ‘muziektalkshow’ van Peter Van de Veire, is goed onthaald door de kijker. Vrijdag keken 809.737 Vlamingen naar de show op Eén, goed voor een marktaandeel van 35 procent. Ook de waardering zat snor, met ruim 7,8 op 10.’. Hiermee staan de komende afleveringen toch zwaar onder druk, want waar een eerste aflevering toch vooral vele nieuwsgierigen lokt, moet een tweede aflevering bevestigen door nogmaals eenzelfde publiek te bereiken. Of Peter Live! voor de VRT op lange termijn een schot in de roos is, zal dus nog moeten blijken…

Lees ook een vergelijkende recentie: Peter Live! – Andy Show

NOOT: *Mogelijkheden tot interne commercialisering zijn popularisering van het aanbod, introductie van managementtechnieken, toenemend belang van commerciële bronnen, verzelfstandigen van de PSB-structuur, nieuwe organisatiestructuur met beheersovereenkomsten en performantiemaatstaven, ….

BRONNEN:

Het najaar van VRT-Radio, De Standaard, 27 augustus 2008

VRT doekt Radio Donna op, De Standaard, 28 augustus 2008

‘Peter Van de Veire is een merk op zich’ , De Standaard, 29 augustus 2008

1.Peter Van de Veire, De Standaard, 30 augustus 2008

Groen licht voor opvolger Donna, De Standaard, 11 september 2008

De andere kant: op zoek naar de vrouw in Peter Van de Veire, Humo, 23 september 2008

Van de Veire kruipt met sterren op de sofa, De Standaard, 24 september 2008

Peter live scoort, de Andy show flopt, De Standaard, 7 oktober 2008

Vertrekkende van het idee dat televisie en pers overspoeld worden door sensationele programma’s en smaakmakende artikels belicht mijn paper – vanuit een politiek-economische invalshoek – een steeds commerciëler wordend audiovisueel medialandschap. Via een literatuurstudie geven wij inzicht in de marktlogica die onze maatschappij domineert en steeds meer en meer het medialandschap beheerst via sensationalisering, tabloidisering of ‘what ever you want to call it’. Onze focus ligt hierbij op de nieuwsberichtgeving, want deze lijkt zich meer en meer commercieel te oriënteren. Wat is er aan het gebeuren met onze informatiebron bij uitstek? Of beter vormt deze vermeende commercialisering een bedreiging voor de nieuwsberichtgeving en haar producenten? Met behulp van McManus (1994) en zijn Market Driven Journalism wordt de zogenaamde ‘honger naar sensatie’ benaderd vanuit het oogpunt van de nieuwsproductie, waarbij het functioneren van journalisten in een concurrentiële mediaomgeving centraal komt te staan. De politieke economie reikt ons hiervoor de begrippen gebruikswaarde en ruilwaarde van het nieuws aan. Deze laten een opening enerzijds naar de rolopvattingen van journalisten – zijnde informatie, objectiviteit, waarheidsgetrouwheid, media als vierde macht, … – en anderzijds naar de marktlogica achter de nieuwsberichtgeving – denk aan kijkcijfers , reclame …. Hieruit volgt dat commercialisering samenhangt met sensationalisering, sensationalisering op haar beurt samenhangt met de ruilwaarde van het nieuws en op die manier in conflict komt met de gebruikswaarde van het nieuws. Het kan haast niet anders of deze commercialisering moet ergens een weerslag hebben op de professionele rolopvattingen van journalisten. Met andere woorden een toenemende druk op de schouders van journalisten en een mogelijke verdrukking van journalistieke ethische codes en professionele opvattingen ten voordele van de marktlogica baren ons terecht zorgen. In navolging van deze problematiek kan men zich afvragen of de toenemende impact van de ruilwaarde van het nieuws – en de daaraan gekoppelde tabloidisering – een verschuiving teweegbrengt in de rolperceptie van journalisten en in hun handelen? Of blijven de klassieke rolopvattingen primeren? Duizend en één vragen kunnen hieruit gedestilleerd worden en deze kunnen op hun beurt de aanzet geven naar een ambitieus kwalitatief onderzoeksdesign gericht op de televisiejournalist in het Vlaamse, duale audiovisuele landschap. Kortom het interviewen van journalisten die dagelijks in een commerciële en concurrentële setting werken kan een opening creëren voor academici naar het beter begrijpen, plaatsen en eventueel verklaren van de tweedeling in de nieuwsberichtgeving tussen commercie en informatie.

Lees in deze context McManus, J.H. (1994). Market-driven journalism. Let the citizen beware? Thousand Oaks/London/New Delhi: Sage publications

Zie ook website van de Raad voor de Journalistiek ivm journalistieke beroepsethiek

Tagged: Audiovisueel, Vlaams medialandschap, VRT, VTM ]]> http://veerledub.wordpress.com/2008/10/09/nieuwsberichtgeving-in-een-concurrentiele-mediaomgeving/feed/ 0 veerledub